حسن حسين زاده شانه چى

76

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

جديد امير الامرايى ، نفوذ اين افراد را در امور حكومتى كاهش داده و اوضاع دربار و خلافت را بهبود بخشد . امير الامرا اختياراتى فراتر از همهء درباريان و سرداران داشت و همهء امور حكومتى در اختيار او قرار مىگرفت و به اين ترتيب از نفوذ و قدرت درباريان كاسته مىشد ؛ اما همين منصب جديد به زودى موجب بروز فتنه‌اى بزرگ‌تر گرديد ؛ نخست به اين علت كه خليفه با سپردن كليهء اختيارات به امير الامرا ، عملا از خود سلب اختيار كرده و خود را بازيچهء دست او قرار داده بود و ديگر اين‌كه خيلى زود نزاع و كشمكش براى دست‌يابى به منصب جديد آغاز شد و اين شروع فتنه‌اى بود كه پس از گذشت يك دهه به فروپاشيدن كامل قدرت و نفوذ خليفه و تبديل آن به يك مقام تشريفاتى انجاميد كه تنها اسمى از آن بر زبان‌ها باقى ماند . علاوه بر مدعيانى كه در مركز خلافت براى رسيدن به امير الامرايى تلاش مىكردند برخى امراى محلى نيز براى رسيدن به اين مقام در تلاش بودند . بدين ترتيب خليفه الراضى در ميان مدعيان متعدد امارت ، گرفتار شده بود و هربار براى نجات ؛ از يكى به ديگرى پناه مىبرد . دولت‌هاى اسلامى چنان‌كه پيشتر اشاره شد ضعف و ناتوانى دولت عباسى در ادارهء سرزمين‌هاى پهناور اسلامى در كنار عوامل سياسى ديگر ، موجب گرديد تا حدود يك سده پس از استقرار خلافت عباسى ، دولت‌هاى مستقلى در نواحى مختلف تشكيل شوند و خود را از تحت فرمانبردارى خلفاى عباسى خارج سازند . اين دولت‌ها اغلب ، خلافت عباسى را به رسميت نمىشناختند و يا فقط رهبرى و زعامت دينى و تشريفاتى خليفه را پذيرا بودند و در كشوردارى و حكومت كاملا مستقل عمل مىكردند . تجزيهء دولت اسلامى در نخستين سال‌هاى حكومت عباسيان با جدا شدن حكومت اندلس از پيكرهء خلافت آغاز شد و به تدريج باتوجه به شرايط سياسى